Giữa miền sông nước trầm mặc của xứ Huế, nơi nhịp sống dường như chậm hơn một nhịp, hoa giấy Thanh Tiên vẫn âm thầm “nở rộ” suốt hơn ba thế kỷ. Sắc hoa Thanh Tiên rực rỡ nhiều màu sắc, mang trong mình vẻ đẹp bền bỉ, trang nghiêm và thấm đẫm tinh thần văn hóa Huế, thứ vẻ đẹp được dệt nên từ đôi tay, ký ức và niềm tin của bao thế hệ.
Làng hoa giấy Thanh Tiên trải qua 300 năm giữ hồn nghề cổ
Nằm dọc hạ lưu sông Hương, thuộc xã Phú Mậu, thành phố Huế, làng hoa giấy Thanh Tiên cách cầu Trường Tiền khoảng 8km. Từ lâu, nơi đây đã nổi danh với nghề làm hoa giấy truyền thống có tuổi đời hơn 300 năm và được công nhận là làng nghề truyền thống của Huế vào năm 2013.
Khác với nhiều làng nghề thủ công khác, người dân Thanh Tiên chủ yếu sống bằng nghề nông. Chỉ khi tháng Chạp về, cả làng mới rộn ràng quay lại với nghề làm hoa giấy Huế để kịp phục vụ nhu cầu thờ tự và trang trí trong dịp Tết Nguyên đán. Chính sự “theo mùa” ấy khiến nghề hoa giấy trở nên đặc biệt, không ồn ào quanh năm nhưng bền bỉ và đầy trân trọng.
Hoa giấy Thanh Tiên là sắc hoa của niềm tin và sự thành kính
Từ xa xưa, hoa giấy Thanh Tiên gắn liền với đời sống tâm linh của người Huế. Hoa được đặt trang trọng trên bàn thờ gia tiên, miếu, bàn thờ Táo Quân, tổ tiên… và thường chỉ thay mới một lần duy nhất vào dịp Tết. Bởi vậy, hoa giấy không chỉ cần đẹp, mà còn phải bền, trang nghiêm và mang ý nghĩa tốt lành.
Ưu điểm lớn nhất của hoa giấy Thanh Tiên chính là màu sắc phong phú, hình thức hài hòa và khả năng giữ được lâu. Mỗi cành hoa là một tổng thể cân đối của nhiều loài hoa quen thuộc như lan, huệ, cúc, hồng, dã quỳ, tường vi… điểm xuyết thêm nụ đỏ và lá lúa xanh, biểu tượng cho nghề nông trù phú của vùng đất Phú Mậu.
Tinh hoa thủ công từ tre, giấy và đôi tay người thợ
Điểm đặc trưng làm nên giá trị của làng nghề hoa giấy Thanh Tiên nằm ở chỗ toàn bộ các công đoạn đều được thực hiện thủ công. Nguyên liệu chính chỉ vỏn vẹn tre và giấy màu, nhưng để tạo nên một cành hoa hoàn chỉnh là cả một quá trình công phu kéo dài nhiều tháng.
Từ tháng 8 âm lịch, người dân đã bắt đầu đốn tre trồng sau vườn, chẻ nhỏ, phơi khô, vót tròn rồi nhuộm màu làm cành và cuống hoa. Tre sau khi xử lý được uốn hoàn toàn bằng tay, không khuôn máy, để giữ được độ mềm mại tự nhiên.
Phần cánh hoa được tạo hình bằng cách dùng đục sắt đục giấy màu trên khuôn gỗ, sau đó se dây cước để tạo nếp và đường gân. Nhụy hoa cũng được làm từ giấy, dán tỉ mỉ ở bước cuối trước khi ghép vào cuống. Mỗi bông hoa là kết tinh của sự kiên nhẫn, chính xác và cảm quan thẩm mỹ được truyền từ đời này sang đời khác.
Ngày trước, nghệ nhân Thanh Tiên còn tự chế thuốc nhuộm từ nhựa cây và lá theo công thức gia truyền. Ngày nay, để giảm bớt công đoạn, nhiều gia đình sử dụng giấy màu bán sẵn nhưng tinh thần thủ công cốt lõi vẫn được giữ nguyên.
Không gian làng nghề ngập tràn sắc màu bừng sáng giữa đồng quê
cc
Đường về Thanh Tiên là những lối nhỏ len giữa ruộng lúa bạt ngàn, mang lại cảm giác yên bình rất Huế. Thế nhưng, khi bước vào nhà các nghệ nhân làm hoa giấy Thanh Tiên, người ta dễ bất ngờ trước không gian rực rỡ sắc vàng, đỏ, xanh phủ kín mọi góc nhà. Giữa căn nhà mộc mạc, sắc hoa như thắp sáng cả một miền ký ức.
Sau rằm tháng Chạp, người dân trong làng lại gánh hoa đi bán khắp Huế và các tỉnh lân cận như Quảng Trị, Đà Nẵng. Mỗi cặp hoa giấy có giá chỉ khoảng 10.000 đồng, một mức giá khiêm nhường so với giá trị văn hóa và công sức lao động gửi gắm bên trong.
Hoa giấy Thanh Tiên trong dòng chảy du lịch và di sản
Ngày nay, hoa giấy Thanh Tiên không chỉ hiện diện trong đời sống tín ngưỡng mà còn trở thành một điểm nhấn quan trọng của du lịch làng nghề Huế. Mỗi năm, làng đón nhiều du khách quốc tế đến tham quan và trực tiếp trải nghiệm các công đoạn làm hoa giấy. Nhiều trường học cũng chọn Thanh Tiên là điểm đến ngoại khóa, giúp học sinh hiểu hơn về văn hóa và nghề truyền thống địa phương.
Trong hành trình khám phá Huế bằng nhiều lớp lang trải nghiệm, từ cung đình đến đời sống dân gian, những giá trị thủ công như hoa giấy Thanh Tiên chính là “mạch ngầm” nuôi dưỡng bản sắc.
Ngự Thuyền Hueritage kết nối di sản trên dòng sông Hương
Với tinh thần trân trọng những giá trị bản địa, Ngự Thuyền Hueritage hiện diện như một không gian để lắng nghe và cảm nhận Huế bằng nhịp điệu chậm rãi. Trong bức tranh di sản ấy, những làng nghề truyền thống như hoa giấy Thanh Tiên tồn tại song song như mạch ngầm văn hóa của xứ Huế. Mộc mạc nhưng tinh tế, lặng lẽ mà bền lâu. Sắc hoa ấy gợi mở một nếp sống trầm tĩnh, nơi con người gìn giữ ký ức không bằng sự phô bày, mà bằng sự thủy chung và kiên nhẫn.
Giữ sắc hoa, giữ hồn Huế
Trải qua hơn ba trăm năm, làng hoa giấy Thanh Tiên vẫn lặng lẽ bên dòng sông Hương, như cách người Huế nâng niu những điều thuộc về gốc rễ. Trong mỗi cánh hoa giấy mỏng manh là dấu ấn của bàn tay thủ công, của đời sống tín ngưỡng và của tinh thần hướng nội rất riêng.
Khi được kể lại trong dòng chảy đương đại, sắc hoa Thanh Tiên không còn là một ký ức xa xưa, mà trở thành lời nhắc dịu dàng về giá trị của sự bền vững. Và chính những câu chuyện như thế góp phần làm nên chiều sâu văn hóa của Huế hôm nay, nơi di sản không đứng yên trong quá khứ mà âm thầm hiện diện trong cảm nhận của những người biết dừng lại để lắng nghe.
TÌM HIỂU THÊM:
> Hò Huế, Ca Huế, Nhã Nhạc Cung Đình Huế là gì? Có gì khác nhau?
> Văn hóa Huế được kể qua nghệ thuật Trúc Chỉ
> Nhật Yến (日宴) | Trải nghiệm độc đáo khi du lịch cung đình Huế