Trong kho tàng huyền thoại phương Đông, Long Mã luôn được xem là một trong những linh vật mang nhiều tầng ý nghĩa nhất. Không chỉ là hình ảnh kết hợp giữa rồng và ngựa, Long Mã còn gắn liền với một truyền thuyết cổ xưa về sự khai mở tri thức, trật tự vũ trụ và nền tảng tư tưởng Á Đông. Truyền thuyết Long Mã phi Hà Đồ vì thế không chỉ là một câu chuyện linh thiêng, mà còn là biểu tượng của hành trình con người đi tìm sự hiểu biết và hài hòa với đất trời.
Theo cổ thư, Long Mã xuất hiện trên dòng Hoàng Hà dưới thời Phục Hy. Trên lưng Long Mã hiện ra Hà Đồ, đồ hình được xem là thiên thư trời ban, mở ra hệ thống tư duy về âm dương, ngũ hành và quy luật vận hành của vũ trụ. Khoảnh khắc ấy được coi là bước ngoặt, khi tri thức không còn mang tính bản năng mà trở thành nền tảng cho văn minh phương Đông.
Long Mã hiện thân trong hệ biểu tượng văn hóa đậm chất Á Đông
Long Mã là linh vật hội tụ nhiều phẩm chất cao quý. Hình tượng này được mô tả với sừng và bờm mang dáng rồng, thân hươu thon dài, vảy kỳ lân, móng ngựa vững chãi. Mỗi chi tiết đều mang tính biểu trưng hơn là tả thực. Long Mã không đại diện cho một sinh vật cụ thể, mà là sự dung hợp của sức mạnh, trí tuệ và đức hạnh.
Trong tư duy biểu tượng Á Đông, rồng đại diện cho trời, cho nguyên lý dương, cho sự vận động và quyền lực tinh thần. Ngựa đại diện cho đất, cho nguyên lý âm, cho sự bền bỉ, trung thành và hành trình không ngừng tiến bước. Khi hai hình tượng này hợp nhất, Long Mã trở thành biểu trưng của sự cân bằng lý tưởng giữa trời và đất, giữa tư duy siêu hình và đời sống thực tiễn.
Hà Đồ và khởi nguyên của tri thức âm dương ngũ hành
Hà Đồ không chỉ là một đồ hình huyền bí, mà là nền móng cho toàn bộ hệ thống triết học cổ phương Đông. Từ Hà Đồ, con người nhận thức được sự vận hành của âm dương, sự tương sinh tương khắc của ngũ hành và mối quan hệ hài hòa giữa con người với tự nhiên.
Tri thức trong quan niệm này không tách rời đời sống, mà gắn liền với đạo lý trị quốc, tu thân và ứng xử với môi trường xung quanh. Hà Đồ vì thế trở thành biểu tượng của trí tuệ có trách nhiệm, trí tuệ phục vụ sự ổn định và bền vững của xã hội.
Linh thiên ý niệm Phật giáo và đạo lý thông qua hình ảnh Long Mã
Bên cạnh tư tưởng Nho gia và Đạo gia, Long Mã còn xuất hiện trong Phật giáo với hình ảnh cõng Luật Tạng, một trong ba phần cốt lõi của Tam Tạng Kinh. Hình tượng này nhấn mạnh vai trò nâng đỡ và truyền tải đạo lý.
Long Mã trong Phật giáo không chỉ mạnh mẽ, mà còn mang trên mình sứ mệnh. Trí tuệ không phải để phô bày, mà để dẫn đường, để gìn giữ kỷ cương tâm linh và nuôi dưỡng lòng từ bi.
Truyền thuyết phương Đông trong lạc cảnh văn hóa Huế
Khi du nhập vào Việt Nam, hình tượng Long Mã được tiếp nhận và Việt hóa, mang sắc thái riêng của văn hóa bản địa. Tại Huế, Long Mã không chỉ tồn tại trong thư tịch, mà hiện diện rõ nét trong kiến trúc, mỹ thuật và đời sống tinh thần của vùng đất cố đô. Người Việt nhìn Long Mã như linh thú của trí tuệ và đạo lý, biểu trưng cho con đường lập thân bằng học vấn và nhân nghĩa. Điều này đặc biệt phù hợp với Huế, nơi từng là trung tâm quyền lực, đồng thời là không gian của học thuật và lễ nghi.
Trong điêu khắc và trang trí kiến trúc Huế, Long Mã thường xuất hiện trên bình phong, phù điêu và các công trình mang tính giáo dục. Một trong những hình tượng tiêu biểu là Long Mã tại bình phong trường Quốc Học Huế, nơi gắn liền với tinh thần hiếu học và ký ức trí thức của Huế. Tại đây, Long Mã không mang dáng vẻ uy mãnh thuần túy, mà được thể hiện trong tư thế chuyển động, đầu ngẩng cao, toát lên tinh thần tiến bước và khai mở tri thức. Đó là hình ảnh ẩn dụ cho hành trình học hỏi không ngừng của con người.
Long Mã thăng hoa trong miền ký ức Festival Huế
Trong đời sống đương đại, hình tượng Long Mã được nhận diện rộng rãi hơn thông qua các kỳ Festival Huế, đặc biệt là khi hình ảnh linh vật này được đưa vào hệ thống nhận diện của Festival ở các giai đoạn sau. Theo thông tin công bố trên website chính thức của Ban Tổ chức Festival Huế, logo Festival Huế 2010 được xây dựng trên cơ sở tiếp nối các logo Festival Huế các năm 2002, 2004, 2006 và 2008, trở thành một biểu tượng chung cho các kỳ Festival Huế về sau.
Mẫu logo sử dụng hệ màu đỏ và vàng, gợi liên tưởng đến màu cờ quốc kỳ Việt Nam và hình ảnh Ngọ Môn ở Đại Nội Huế được cách điệu. Phần chữ “Festival Huế” và năm tổ chức là tác phẩm được tuyển chọn của họa sĩ Pháp De L’Estraint từ năm 1999, trong quá trình chuẩn bị cho Festival Huế 2000. Dưới nền logo chính này, Ban Tổ chức Festival Huế bổ sung hình ảnh linh vật Long Mã.
Sợi chỉ nối hai miền thời gian của mãnh đất Thần Kinh
Việc đưa Long Mã vào hệ biểu trưng Festival Huế không mang tính trang trí đơn thuần. Đó là sự lựa chọn có chủ đích, nhằm khẳng định Huế không chỉ là kinh đô của quyền lực, mà còn là kinh đô của học vấn, trí tuệ và đạo lý.
Từ truyền thuyết phương Đông, qua kiến trúc cung đình, trường học, đến lễ hội đương đại, Long Mã trở thành sợi chỉ nối liền quá khứ và hiện tại. Hình tượng ấy vừa cổ kính, vừa sống động, phản ánh khả năng dung hòa giữa truyền thống và sáng tạo của văn hóa Huế.
Bính Ngọ hanh thông giao thoa trên thuyền rồng Ngự Thuyền Hueritage
Tinh thần Long Mã, biểu trưng cho trí tuệ song hành cùng sự bền bỉ và hài hòa, được gợi nhắc như một lớp ý niệm xuyên suốt hành trình trải nghiệm cùng Ngự Thuyền Hueritage. Trong năm Bính Ngọ, khi hình ảnh con ngựa mang ý nghĩa của chuyển động, khởi sinh và sức sống mới, tinh thần ấy càng trở nên đồng điệu với hành trình của một con thuyền rồng di sản lặng lẽ xuôi dòng sông Hương.
Ngự Thuyền Hueritage không kể câu chuyện Long Mã như một huyền tích cụ thể, mà để tinh thần giao thoa giữa văn hóa, thời gian và không gian tự nhiên dẫn lối cho cảm xúc. Trên mặt nước êm đềm, giữa nhịp trôi chậm rãi của sông Hương, những giá trị văn hóa của Huế được cảm nhận qua không gian, nghi thức và trải nghiệm, nơi di sản không chỉ hiện diện để ngắm nhìn, mà còn mở ra chiều sâu lắng đọng cho sự chiêm nghiệm nội tâm. Đó là hành trình để Huế được cảm bằng sự tĩnh tại và để mỗi vị khách tìm thấy sự kết nối nhẹ nhàng giữa quá khứ và hiện tại.
>> Lịch trình dòng chảy di sản trên dòng Hương.
>> Đặt tour thưởng lãm non nước trên thuyền rồng.
TÌM HIỂU THÊM:
> Du lịch Huế tháng 2: Khai xuân Nguyên Đán, bừng sáng Kinh Đô
> Tinh hoa thủ công dệt nên hồn cốt sắc hoa Thanh Tiên
> Thưởng lãm nét truyền thống trong phong vị Tết Huế> Hò Huế, Ca Huế, Nhã Nhạc Cung Đình Huế là gì? Có gì khác nhau?